Badaczki i badacze Polskie Towarzystwo Estetyczne, we współpracy z partnerami akademickimi i instytucjami kultury w Kenii, zrealizowali kolejny etap międzynarodowych badań poświęconych twórczości Jacoba Barua — wybitnego reżysera związanego zarówno z Polską, jak i Kenią, uznawanego za jedną z ważnych postaci nowoczesnego kina kenijskiego.
Projekt został zrealizowany w ramach CAPHE (Horyzont Europa), a jego celem było zbadanie twórczości Barua jako przykładu biografii hybrydowej — kształtowanej pomiędzy kulturami, językami i kontekstami społecznymi.

Biografia jako przestrzeń międzykulturowa
Twórczość Jacoba Barua została potraktowana jako studium życia „pomiędzy” — Europą i Afryką, Polską i Kenią — gdzie sztuka staje się przestrzenią negocjowania tożsamości, pamięci i przynależności.
Jego filmy łączą doświadczenie migracji z refleksją nad historią i współczesnością, splatając pamięć indywidualną z narracjami zbiorowymi oraz wykorzystując różnorodne języki mediów.
Badania prowadzone przez Aleksandrę Łukaszewicz i Karinę Banaszkiewicz-Sadowską miały charakter interdyscyplinarny — łącząc estetykę, medioznawstwo, antropologię kultury oraz badania oparte na praktyce artystycznej (practice-based research). Szczególną uwagę poświęcono relacjom między hybrydowymi biografiami a hybrydowymi formami medialnymi, obejmującymi film, archiwa i technologie immersyjne.

Od badań do praktyki kuratorskiej
 
Istotnym elementem projektu była jego realizacja w formie działań kuratorskich i edukacyjnych.
Dzięki wsparciu Ambasady RP w Nairobi zorganizowano przegląd filmów Jacoba Barua na Uniwersytecie Kenyatta (4 grudnia 2025), skierowany do studentów kierunków filmowych, medialnych i teatralnych. W wydarzeniu uczestniczyło blisko 100 studentów oraz zaproszeni goście.
Program, kuratorowany przez Karinę Banaszkiewicz-Sadowską, obejmował filmy dokumentalne, eksperymentalne i krótkie formy fabularne. Projekcje stały się punktem wyjścia do żywej dyskusji, w której uczestniczył również sam reżyser.
Spotkanie to stworzyło wyjątkową przestrzeń dialogu międzypokoleniowego i międzykulturowego. Szczególne znaczenie miała uniwersalność języka filmowego Barua — jego opowieści zostały równie silnie odebrane przez publiczność kenijską i polską.

Wirtualne Archiwum Filmowe – wystawa immersyjna
 
Centralnym rezultatem projektu była wystawa „The Virtual Film Memorial. Hybrid BIO_GEO-GRAPHIES of Jacob Barua”, kuratorowana przez Aleksandrę Łukaszewicz.
Projekt stanowi immersyjne, interaktywne archiwum, łączące film, technologię VR oraz refleksję nad biografią, pamięcią i przynależnością. Został opracowany we współpracy z zespołami Circusdigitalis i KreniArt Limited oraz udostępniony na platformie KONKRET AR.T — eksperymentalnej przestrzeni łączącej sztukę współczesną, teorię krytyczną i technologie cyfrowe.
Wystawa funkcjonuje jako:
archiwum selektywne,
mapa pamięci i przynależności,
środowisko immersyjne dostępne na różnych urządzeniach (smartfony, komputery, VR).

Format hybrydowy: przestrzeń fizyczna i cyfrowa
Projekt został zrealizowany w formule hybrydowej.
Część stacjonarna odbyła się 10 grudnia 2025 roku w Amfiteatrze Muzeów Narodowych Kenii w Nairobi i obejmowała:
warsztaty VR z przewodnikiem,
projekcje panoramiczne,
prezentacje wideo 360°.
Wydarzenia te miały charakter dialogiczny — nie jako demonstracja technologii, lecz jako przestrzeń refleksji nad tym, jak media immersyjne mogą służyć opowiadaniu złożonych historii kulturowych oraz ochronie dziedzictwa niematerialnego.

Sztuka, technologia i nowe modele mediacji kulturowej
Dyskusje towarzyszące projektowi, z udziałem badaczy, muzealników i praktyków kultury, koncentrowały się wokół kluczowych zagadnień:
ochrony dziedzictwa kulturowego,
edukacji międzykulturowej,
partycypacyjnego wytwarzania wiedzy,
roli technologii czwartej rewolucji przemysłowej.
Projekt The Virtual Film Memorial pokazuje, w jaki sposób współczesna sztuka, teoria i zaawansowane technologie mogą wspólnie tworzyć nowe formy mediacji kulturowej — umożliwiające opowiadanie złożonych biografii, negocjowanie tożsamości oraz budowanie dialogu międzykontynentalnego.

PTE w CAPHE
Zaangażowanie Polskie Towarzystwo Estetyczne w projekt CAPHE obejmuje rozwijanie badań na styku sztuki, technologii i społeczeństwa, a także inicjowanie działań łączących refleksję teoretyczną z praktyką artystyczną i edukacyjną.
Realizacja projektu w Kenii stanowi ważny przykład tej strategii — pokazując, jak działania badawcze mogą przekładać się na realne doświadczenia kulturowe, dialog i współpracę międzynarodową.

🔗 Wystawa online: https://www.galeriakonkret.art/hybrid-bio_geo-graphies…