Projekt CAPHE
PTE w projekcie CAPHE – sztuka, technologia i partycypacja w środowiskach hybrydowych
CAPHE (Communities and Artistic Participation in Hybrid Environments) to międzynarodowy, interdyscyplinarny projekt badawczo-artystyczny realizowany w latach 2023–2026, finansowany w ramach programu Horyzont Europa (MSCA). Koordynowany przez Uniwersytet Jagielloński projekt łączy partnerów z Europy i Afryki, tworząc platformę współpracy między sztuką, nauką, technologią i edukacją.
Idea projektu
Celem CAPHE jest wypracowanie nowych modeli uczestnictwa w kulturze poprzez badanie i rozwijanie tzw. środowisk hybrydowych — łączących przestrzeń fizyczną i wirtualną. Projekt koncentruje się na tym, jak technologie rozszerzonej rzeczywistości (VR, AR, XR) mogą wspierać współpracę między artystami i społecznościami z różnych kontekstów kulturowych oraz wzmacniać doświadczenie estetyczne i zaangażowanie społeczne.
Jednym z kluczowych pojęć rozwijanych w projekcie jest Extended Reality Participation — model uczestnictwa oparty na immersji, współobecności i wielowarstwowym doświadczeniu sztuki w środowiskach cyfrowo-materialnych.
CAPHE bada także rolę sztuki jako narzędzia zmiany społecznej, edukacji i budowania wspólnot — zarówno lokalnych, jak i globalnych, funkcjonujących w przestrzeniach online i offline.
Struktura i działania
Projekt realizowany jest przez konsorcjum instytucji z Polski, Portugalii, Włoch, Grecji, Wielkiej Brytanii i Kenii, obejmujące uczelnie artystyczne, ośrodki badawcze oraz organizacje kultury.
Działania CAPHE obejmują m.in.:
międzynarodowe mobilności badawcze i artystyczne,
warsztaty i szkolenia z zakresu VR/AR i sztuki cyfrowej,
eksperymentalne projekty artystyczne i wystawy w przestrzeniach fizycznych i wirtualnych,
badania nad sztuczną inteligencją i partycypacją w kulturze,
rozwój narzędzi edukacyjnych i kompetencji medialnych.
Ważnym elementem projektu są także działania terenowe i współpraca z lokalnymi społecznościami, które pozwalają testować nowe formy uczestnictwa w sztuce w różnych kontekstach społecznych i kulturowych.
Rola Polskiego Towarzystwa Estetycznego
Polskie Towarzystwo Estetyczne jest jednym z partnerów projektu CAPHE, aktywnie współtworząc jego komponent badawczo-artystyczny oraz edukacyjny.
Zaangażowanie PTE obejmuje w szczególności:
rozwijanie badań nad relacjami między sztuką, technologią i estetyką w środowiskach hybrydowych,
współorganizację wydarzeń artystycznych, wystaw i konferencji,
inicjowanie działań z zakresu artistic research, łączących praktykę artystyczną z refleksją teoretyczną,
udział w międzynarodowych mobilnościach i współpracy międzykontynentalnej (Europa–Afryka),
rozwój programów edukacyjnych dotyczących kompetencji medialnych i materialnych.
W ramach CAPHE PTE współtworzy również nowe formaty pracy badawczej i artystycznej, takie jak kolektywy badawczo-artystyczne, warsztaty immersyjne czy projekty wykorzystujące sztuczną inteligencję i rozszerzoną rzeczywistość.
Przykłady działań PTE w CAPHE
Wśród działań realizowanych z udziałem PTE znajdują się m.in.:
współorganizacja międzynarodowych wystaw i wydarzeń artystycznych w Europie i Afryce,
rozwój projektów łączących sztukę, pamięć i technologię (np. działania w Kenii),
udział w badaniach nad sztuczną inteligencją w sztuce i jej wpływem na modele uczestnictwa,
organizacja warsztatów i laboratoriów artystycznych wykorzystujących VR, AI i media immersyjne,
współtworzenie 1. Międzynarodowego Biennale Sztuki AI w Krakowie (2026), jako platformy dialogu między sztuką, edukacją i technologią.
Znaczenie projektu
CAPHE odpowiada na jedno z kluczowych wyzwań współczesności: jak tworzyć, doświadczać i rozumieć sztukę w świecie, w którym granice między rzeczywistością fizyczną a cyfrową ulegają zatarciu.
Projekt rozwija nowe modele uczestnictwa w kulturze, które są:
immersyjne i wielozmysłowe,
partycypacyjne i inkluzywne,
krytyczne wobec technologii,
zakorzenione w doświadczeniu wspólnotowym.
Działania Polskie Towarzystwo Estetyczne w ramach CAPHE wpisują się w długofalową strategię łączenia refleksji estetycznej z praktyką artystyczną i badaniami nad nowymi technologiami, rozwijając pole sztuki jako przestrzeni dialogu społecznego i eksperymentu poznawczego.